Bosna’da 11 bin 541 kırmızı sandalye

0

Saraybosna’nın kuşatma altına alınmasının 20. yıl dönümü nedeniyle kentte çeşitli anma etkinlikleri düzenlendi. Anma etkinlikleri kapsamında, Saraybosna’nın en işlek caddesi olan Titova trafiğe kapatıldı.

Savaşta hayatını kaybeden Saraybosnalılar anısına ”Özgürlük Ateşi”nden Alipaşa Camisi’ne kadar kırmızı sandalyeler dizildi. Savaşta yaşamını yitirenlerin ‘kanını’ temsil eden kırmızı sandalyeler, cadde boyunca insanları hüzne boğan acı bir görüntü oluşturdu.

Kırmızı sandalyelerin dizildiği cadde boyunca cuma namazının ardından, anma programı düzenlendi. Tören kapsamında, çoğunluğu çocuk ve öğrencilerden oluşan 750 kişilik koro hüzünlü parçalar seslendirdi.

Etkinliğin organizatörü Haris Paşoviç, hayatını kaybeden insanları anmak ve onların hatırasına saygıda bulunmak amacıyla böyle bir etkinlik düzenlediklerini belirtti. Dünyaya barış mesajı göndermek istediklerini vurgulayan Paşoviç, ülkedeki sorunları insani yöntemlerle çözmek niyetinde olduklarını vurguladı.

Saraybosna’yı kuşattılar

1991 yılında Yugoslavya’ya bağlı altı özerk cumhuriyetten Slovenya ve Hırvatistan’ın bağımsızlığını ilan etmesinin ardından, Bosnalılar da kendileri için önemli bir lider olan Aliya İzzetbegoviç önderliğinde referandum kararı almış, Bosnalı Sırpların boykot ettiği oylamadan bağımsızlık kararı çıkmıştı.

Ancak sandıktan çıkan bağımsızlık kararına Sırplar saldırıyla yanıt verdi. 5 Nisan 1992’de barış ve uzlaşma çağrısıyla Saraybosna’da Boşnakların düzenlediği mitingde 22 yaşındaki üniversite öğrencisi, Suada Dilberoviç’in öldürülmesi sonrasında, Avrupa’nın o dönemki en büyük ordularından olan ve tamamına yakını Sırplardan oluşan Yugoslav birlikleri, 6 Nisan 1992’de Saraybosna’yı kuşatma altına aldı.

Yugoslav birliklerinin silahlandırdığı Bosnalı Sırp milisler de ülkede etnik temizliğe başladı, kurulan toplama kamplarında Boşnaklara yönelik işkence ve katliamlara, kadınlara yönelik de sistematik tecavüzlere girişti.

Uluslararası toplumun büyük kayıtsızlık içinde kaldığı savaş, başta Srebrenitsa’da işlenen ‘soykırım’ olmak üzere unutulması güç acılar sonrası, 1995’te Dayton Barış Anlaşması’nın imzalanmasıyla sona erdi.

Bosna-Hersek’te, bağımsızlığın ‘ağır bedeli’ olarak çoğunluğu Boşnak 100 bin kişi öldürüldü, 50 bine yakın kadın tecavüze uğradı, 2 milyon kişi mülteci durumuna düştü, evlerinden ve topraklarından oldu. Savaş öncesi Boşnak nüfusun çoğunlukta yaşadığı ülkenin doğusundaki Srebrenitsa, Foça, Zvornik, Bratunac, Vişegrad gibi kentlerde ise yaşanan etnik temizlikten dolayı Müslüman nüfus nerdeyse yok oldu.

Dayton Anlaşması

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’nın gördüğü en ağır katliamların yaşandığın Bosna Savaşı’nı bitiren anlaşma, 1995’te ABD’nin Ohio eyaletindeki Dayton Hava Üssü’nde imzalandı. Anlaşma, Amerikalı diplomat Richard Halbrooke’un girişimleriyle Bosna-Hersek Devlet Başkanı Aliya İzzetbegoviç, Sırbistan Devlet Başkanı Slobodan Miloşeviç ve Hırvatistan Devlet Başkanı Franjo Tudjman tarafından imzalandı.

Bu anlaşma silahları susturdu ancak ülkeyi siyasi bir düğümle baş başa bıraktı. 15 yıl öncesine kadar birbirleriyle savaşan üç etnik yapı, bu anlaşmayla tek bir çatı altında, ülkenin kurucusu olarak görev aldı. Fakat ülkenin üç kurucu etnik topluluktan oluşması ve kendine özgü siyasi yapılanması, Bosna-Hersek’i dünyanın en karışık idaresinin hüküm sürdüğü devletlerden biri haline getirdi.

Ülke, topraklarının yüzde 49’unu oluşturan Sırp Cumhuriyeti ile yüzde 51’ine sahip Bosna-Hersek Federasyonu ve bir küçük özerk bölgeden oluştu. Anlaşmayla Bosna-Hersek Federasyonu kendi başbakanları, parlamento başkanları ve bakanları bulunan 10 kantona ayrıldı.

Yargılamalar devam ediyor

Bosna-Hersek’in 1 Mart 1992 yılında düzenlenen referandumla bağımsızlığına karşı savaş açan Bosnalı Sırpların eski siyasi lideri Radovan Karaciç, Bosnalı Sırpların eski askeri lideri Ratko Mladiç gibi savaşın öncüleri Lahey’deki uluslararası mahkemede tutuklu olarak yargılanırken, çok sayıda savaş suçlusu ise hala serbest geziyor.

Share.

About Author

Her zaman doğru, daima net. Takip edin twitter veya instagram

Leave A Reply